Czy muszę płacić? Czyli o przedawnieniu wierzytelności

Musimy pilnować swoich interesów. Oznacza to między innymi, że jeżeli posiadamy jakąś wierzytelność, to należy ją na bieżąco egzekwować, aby nie uległa ona przedawnieniu. Z drugiej strony – jeżeli jesteśmy dłużnikami, to możemy skorzystać z niefrasobliwości wierzyciela i podnieść zarzut przedawnienia – jeżeli ono oczywiście nastąpiło. Skuteczny zarzut przedawnienia pozwoli nam uniknąć konieczności spełnienia roszczenia. Poniżej omawiam najważniejsze kwestie związane z przedawnieniem roszczeń.

Co i w jakim terminie ulega przedawnieniu

Przedawnieniu ulegają jedynie roszczenia majątkowe. Jako przykład takiego roszczenia możemy wskazać roszczenie o zwrot kwoty pożyczki, roszczenie o zapłatę abonamentu za korzystanie z odpłatnego serwisu internetowego, roszczenie o zapłatę ceny za zakupiony towar.

Przedawnienie oznacza, że po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia. Co istotne, zrzeczenie się zarzutu przedawnienia przed upływem terminu jest nieważne. Przykładowo taki zapis w zawieranej umowie byłby uznany za nieważny. Podobnie same terminy przedawnienia nie mogą być skracane ani przedłużane przez czynność prawną.

Przejdźmy teraz do terminów przedawnienia, bo to wydaje się być tutaj najistotniejsze.

Zgodnie z ogólną regulacją (art. 118 Kodeksu cywilnego) – jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi lat dziesięć, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – trzy lata.

We wspomnianym wyżej okresie 3 letnim przedawnieniu będą ulegać roszczenia o opłatę abonamentową i wynagrodzenie za połączenia telefoniczne z umowy o świadczenie usług telefonicznych, zawartej na podstawie ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. – Prawo telekomunikacyjne (zostało to także potwierdzone w orzeczeniu Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2009 r., III CZP 20/09).

Tutaj zwracam uwagę na zapis – jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej. Jak się okaże tych przepisów jest całkiem sporo i w każdym wypadku zalecam weryfikację terminu, który znajdzie zastosowanie w danym wypadku. Przykładowo można wskazać szczególne terminy:

  • 2 lata – roszczenia z tytułu sprzedaży dokonanej w zakresie działalności przedsiębiorstwa sprzedawcy, roszczenia rzemieślników z takiego tytułu oraz roszczenia prowadzących gospodarstwa rolne z tytułu sprzedaży płodów rolnych i leśnych przedawniają się z upływem lat dwóch (art. 554 Kodeksu cywilnego)
  • 2 lata – roszczenia wynikające z umowy o dzieło przedawniają się z upływem lat dwóch od dnia oddania dzieła, a jeżeli dzieło nie zostało oddane – od dnia, w którym zgodnie z treścią umowy miało być oddane.
  • 1 rok – roszczenia wynajmującego przeciwko najemcy o naprawienie szkody z powodu uszkodzenia lub pogorszenia rzeczy, jak również roszczenia najemcy przeciwko wynajmującemu o zwrot nakładów na rzecz albo o zwrot nadpłaconego czynszu przedawniają się z upływem roku od dnia zwrotu rzeczy.
  • 1 rok – roszczenia z umowy przewozu rzeczy przedawniają się z upływem roku od dnia dostarczenia przesyłki, a w razie całkowitej utraty przesyłki lub jej dostarczenia z opóźnieniem – od dnia, kiedy przesyłka miała być dostarczona.
  • 6 miesięcy – roszczenie biorącego pożyczkę o wydanie przedmiotu pożyczki przedawnia się z upływem sześciu miesięcy od chwili, gdy przedmiot miał być wydany.

Na koniec warto jeszcze dodać, dlaczego warto uzyskać korzystne dla siebie orzeczenie sądowe dotyczące naszego roszczenia. W takim wypadku nasze roszczenie przedawnia się z upływem lat dziesięciu, chociażby termin przedawnienia roszczeń tego rodzaju był krótszy. Jeżeli stwierdzone w ten sposób roszczenie obejmuje świadczenia okresowe, roszczenie o świadczenia okresowe należne w przyszłości ulega przedawnieniu trzyletniemu.

Podstawą prawną jest tutaj art. 125 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym:

Roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu powołanego do rozpoznawania spraw danego rodzaju albo orzeczeniem sądu polubownego, jak również roszczenie stwierdzone ugodą zawartą przed sądem albo przed sądem polubownym albo ugodą zawartą przed mediatorem i zatwierdzoną przez sąd, przedawnia się z upływem lat dziesięciu, chociażby termin przedawnienia roszczeń tego rodzaju był krótszy. Jeżeli stwierdzone w ten sposób roszczenie obejmuje świadczenia okresowe, roszczenie o świadczenia okresowe należne w przyszłości ulega przedawnieniu trzyletniemu.

Jak liczymy termin przedawnienia

Poniżej zostały zawarte podstawowe zasady. Podobnie jak wyżej bieg terminu przedawnienia może być uregulowany odmiennie szczególnymi przepisami.

Bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Jeżeli wymagalność roszczenia zależy od podjęcia określonej czynności przez uprawnionego, bieg terminu rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął czynność w najwcześniej możliwym terminie.

Bieg przedawnienia roszczeń o zaniechanie rozpoczyna się od dnia, w którym ten, przeciwko komu roszczenie przysługuje, nie zastosował się do treści roszczenia.

Przerwa i zawieszenie terminu przedawnienia

Bieg przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu

  1. co do roszczeń, które przysługują dzieciom przeciwko rodzicom – przez czas trwania władzy rodzicielskiej;
  2. co do roszczeń, które przysługują osobom nie mającym pełnej zdolności do czynności prawnych przeciwko osobom sprawującym opiekę lub kuratelę – przez czas sprawowania przez te osoby opieki lub kurateli;
  3. co do roszczeń, które przysługują jednemu z małżonków przeciwko drugiemu – przez czas trwania małżeństwa;
  4. co do wszelkich roszczeń, gdy z powodu siły wyższej uprawniony nie może ich dochodzić przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw danego rodzaju – przez czas trwania przeszkody.

Bieg przedawnienia przerywa się:

  1. przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia;
  2. przez uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje,
  3. przez wszczęcie mediacji.

Po każdym przerwaniu przedawnienia biegnie ono na nowo. W razie przerwania przedawnienia przez czynność w postępowaniu przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym albo przez wszczęcie mediacji, przedawnienie nie biegnie na nowo, dopóki postępowanie to nie zostanie zakończone.

Pozew od funduszu sekurytyzacyjnego, a przedawnienie

Osoby, które otrzymały pozwy od różnego rodzaju funduszy sekurytyzacjnych, powinny przede wszystkim sprawdzić, czy dochodzona przeciwko nim wierzytelność nie uległa przedawnieniu. Nie ma tutaj znaczenia, że została ona zbyta w drodze cesji. Jako dłużnik masz prawo podnosić względem cesjonariusza wszelkie roszczenia i zarzuty jakie przysługiwały Ci względem cedenta (czyli pierwotnego wierzyciela). Zatem np. jeżeli wierzytelność przysługująca pierwotnemu wierzycielowi uległa przedawnieniu bądź też została przez Ciebie spłacona, możesz podnosić ten zarzut również względem cesjonariusza (nabywcy wierzytelności).

W razie sporu sądowego pamiętaj, że sąd sam nie oddali powództwa z uwagi na przedawnienie roszczenia. Może to zrobić, ale tylko na Twój zarzut. Dlatego tak istotne jest dopilnowanie tego w trakcie procesu sądowego. Dodatkowo można ten zarzut podnieść już na etapie przedsądowym, co powinno zniechęcić naszego wierzyciela do ewentualnego procesu sądowego.

Podsumowanie

Badanie terminu przedawnienia jest jedną z podstawowych czynności, które musi wykonać zarówno wierzyciel, jak i dłużnik. Ten pierwszy, jeżeli chce skutecznie dochodzić swojego roszczenia. Ten drugi, jeżeli chce się uchylić od jego spełnienia. Mamy dwa podstawowe terminy przedawnienia (10 i 3 lata), aczkolwiek mamy również sporo przepisów szczególnych, które ustalają odmienne terminy przedawnienia. Chyba nie trzeba już nikogo przekonywać, jak ważne jest ustalenie prawidłowego terminu przedawnienia.

Summary
Article Name
Czy muszę płacić? Czyli o przedawnieniu wierzytelności
Author
Czy muszę płacić? Czyli o przedawnieniu wierzytelności
2 votes, 5.00 avg. rating (99% score)

Powiązane wpisy

Właściwość sądu przy naruszeniu dóbr osobistych w Internecie

Właściwość sądu przy naruszeniu dóbr osobistych w Internecie

Internet co raz częściej staje się medium za pomocą którego naruszane są dobra osobiste. Powstaje w takim wypadku pytanie o sąd właściwy do obrony...

Wydziedziczenie dotyczy tylko wydziedziczonego, ale już nie jego zstępnych

Wydziedziczenie dotyczy tylko wydziedziczonego, ale już nie jego zstępnych

Przed Sądem Najwyższym zostało zadane następujące pytanie (III CZP 85/15) – bardzo ciekawe z punktu widzenia praktyki stosowania instytucji...

Skomentuj